De overheid werkt aan een nieuwe Zelfstandigenwet die meer duidelijkheid moet geven aan zzp’ers en hun opdrachtgevers. Het wetsvoorstel werd op 1 oktober 2026 door de Rijksoverheid gepresenteerd. Het moet duidelijker maken wanneer je als zelfstandige kunt werken en wanneer er sprake is van schijnzelfstandigheid.

Voor veel zelfstandigen is dat goed nieuws. Opdrachtgevers zijn de afgelopen jaren voorzichtiger geworden met het inhuren van zzp’ers. Duidelijkere regels kunnen helpen om die onzekerheid weg te nemen. Hieronder lees je wat er in het voorstel staat en wat dit voor jou kan betekenen.

Waarom komt er een nieuwe Zelfstandigenwet?

In Nederland werken meer dan een miljoen mensen als zelfstandige. Toch bestaat er al jaren discussie over de regels rondom het inhuren van zzp’ers. Die discussie gaat vooral over schijnzelfstandigheid: iemand werkt op papier als zzp’er, maar doet het werk in de praktijk als werknemer. Denk aan iemand die volledig wordt aangestuurd door één opdrachtgever en nauwelijks zelf kan bepalen hoe het werk wordt uitgevoerd.

Blijkt achteraf dat er sprake is van een dienstverband, dan kan een opdrachtgever bijvoorbeeld naheffingen krijgen. De nieuwe Zelfstandigenwet moet vooraf duidelijker maken onder welke voorwaarden je als zelfstandige kunt werken. Daarmee moeten zowel jij als je opdrachtgever beter weten waar je aan toe bent.

Twee toetsen bepalen of je zelfstandig kunt werken

In het huidige wetsvoorstel op Internetconsultatie.nl staan twee toetsen: de zelfstandigentoets en de werkrelatietoets. De eerste kijkt naar jou als ondernemer, de tweede naar de manier waarop je met je opdrachtgever werkt. Voldoe je aan beide, dan moet je volgens het voorstel vooraf zekerheid krijgen dat je als zelfstandige kunt werken.

1. De zelfstandigentoets

De zelfstandigentoets kijkt naar hoe je jouw onderneming hebt ingericht en of je in de praktijk als ondernemer werkt. Daarbij wordt onder andere gekeken naar:

  • Je inschrijving bij de Kamer van Koophandel.
  • Een btw-nummer en een aparte zakelijke rekening.
  • Het zelf regelen van je facturatie en betalingen.
  • Het aantal verschillende opdrachtgevers of klanten dat je hebt.
  • De voorzieningen die je treft voor ondernemersrisico’s, zoals ziekte, arbeidsongeschiktheid of pensioen.

Volgens het huidige voorstel moet je in het lopende en voorgaande kalenderjaar samen minimaal drie verschillende opdrachtgevers of klanten hebben gehad om aan dat criterium te voldoen. Een KvK-inschrijving alleen is dus niet genoeg voor deze toets: er wordt ook gekeken naar wat je als ondernemer doet.

2. De werkrelatietoets

De werkrelatietoets kijkt naar de samenwerking met je opdrachtgever. Kun je zelf bepalen hoe je het werk uitvoert? Heb je vrijheid om je werktijden en werklocatie te kiezen? En werk je voor eigen rekening en risico? Ook moeten jullie allebei willen samenwerken buiten een arbeidsovereenkomst.

Je opdrachtgever mag aangeven welk resultaat wordt verwacht. Waar het om gaat, is hoeveel vrijheid jij hebt om dat resultaat te bereiken. Voor werk dat alleen op een bepaalde locatie of op bepaalde tijden kan worden uitgevoerd, staan uitzonderingen in het voorstel.

Meer zekerheid voor zelfstandigen

Het voorstel noemt dit een ‘veilige haven’: voldoe je aan beide toetsen én werk je in de praktijk volgens die voorwaarden, dan moet je vooraf zekerheid krijgen dat je als zelfstandige kunt werken. Dat kan helpen als opdrachtgevers nu twijfelen om je in te huren. Het kabinet wil daarmee schijnzelfstandigheid tegengaan en tegelijk meer ruimte geven aan zelfstandig ondernemers.

Belangrijk: voldoe je niet aan één of beide toetsen, dan betekent dit niet automatisch dat je in loondienst bent. Je arbeidsrelatie moet dan worden beoordeeld volgens de bestaande regels.

Wat betekent dit voor jou als zzp’er?

Vanwege dit voorstel hoef je nu nog niets aan te passen: de nieuwe wet is nog niet ingegaan. Je moet wel blijven voldoen aan de bestaande regels. Kijk daarom hoe je in de praktijk werkt, zeker als je langdurig opdrachten uitvoert bij één organisatie. Een contract waarin staat dat je zzp’er bent, is op zichzelf niet voldoende; de manier waarop je samenwerkt telt ook mee.

Heb je je administratie op orde, maak je duidelijke afspraken met opdrachtgevers en kun je zelf bepalen hoe je jouw werk uitvoert? Die vragen zijn nu ook al relevant. In ons artikel over zelfstandig blijven als zzp’er lees je waar je op kunt letten.

Wanneer gaat de Zelfstandigenwet in?

De overheid wil de nieuwe Zelfstandigenwet in januari 2028 laten ingaan. Die datum staat nog niet vast. Het wetsvoorstel moet eerst verder worden behandeld en kan nog worden aangepast.

Op dit moment loopt de internetconsultatie. Zelfstandigen, opdrachtgevers en andere betrokkenen kunnen tot en met 29 oktober 2026 reageren. Op de websites van de Rijksoverheid en Internetconsultatie.nl vind je de officiële informatie en de voorgestelde regels.

Wat kun je nu al doen?

Een goede administratie, duidelijke afspraken met opdrachtgevers en voorzieningen voor financiële risico’s horen bij het ondernemen, ook zonder deze nieuwe wet. Zorg daarnaast dat klanten weten wie je bent en wat je doet. Een eigen website, zakelijke contactgegevens en een duidelijke uitleg van je diensten helpen daarbij.

Bij Startpunt ZZP helpen we je met een professionele website en een zakelijk e-mailadres. Daarmee kunnen klanten je bedrijf vinden en contact met je opnemen. Een website maakt je op zichzelf niet zelfstandig volgens de wet; daarvoor telt hoe je jouw onderneming en je opdrachten in de praktijk organiseert.

Veelgestelde vragen over de Zelfstandigenwet

Is de nieuwe Zelfstandigenwet al ingegaan?

Nee. In oktober 2026 gaat het nog om een wetsvoorstel. De overheid wil de wet in januari 2028 laten ingaan, maar die datum staat nog niet vast.

Moet ik straks minimaal drie opdrachtgevers hebben?

In het huidige voorstel staat dat je voor de zelfstandigentoets in het lopende en voorgaande kalenderjaar samen minimaal drie verschillende opdrachtgevers of klanten moet hebben gehad. Deze voorwaarde kan nog veranderen. Voldoe je er niet aan, dan betekent dat niet automatisch dat je geen zelfstandige bent.

Ben ik automatisch schijnzelfstandig als ik niet aan de toetsen voldoe?

Nee. Volgens het voorstel wordt je arbeidsrelatie dan beoordeeld volgens de bestaande regels. Uit die beoordeling kan blijken dat je als zelfstandige werkt of dat er sprake is van een arbeidsovereenkomst.

Geldt de Zelfstandigenwet ook voor startende zzp’ers?

Het voorstel is ook relevant als je net begint. Hoe de criteria precies uitpakken voor starters, moet bij de verdere uitwerking duidelijk worden.

Wanneer weten we meer over de definitieve regels?

Na de internetconsultatie kan het wetsvoorstel worden aangepast. Daarna moet het nog het verdere wetgevingsproces doorlopen. De regels zijn dus nog niet definitief.